Γιατί τα παιδιά λένε «Όχι στο Σχολείο»
Γράφτηκε από 1 έτος πριν / Επιστημονικα Νεα Ψυχολογια

http://www.stockfreeimages.com/

Γιατί τα παιδιά λένε «Όχι στο Σχολείο»: Σχολική Άρνηση σε Παιδιά & Εφήβους

Το κουδούνι χτύπησε για το πρώτο μεγάλο διάλειμμα της ημέρας, και τα παιδιά της ΣΤ’ Δημοτικού έσπευσαν να βγουν έξω από την αίθουσα μια κρύα αλλά ηλιόλουστη ημέρα του Ιανουαρίου. Μόνο η Μαρία κατευθύνθηκε έντρομη προς το γραφείο της Διεύθυνσης ζητώντας απεγνωσμένα να τηλεφωνήσει στους γονείς της για να έρθουν να την πάρουν. Σχεδόν ικέτευσε όταν η Διευθύντρια προσπάθησε να την καθησυχάσει και να την παροτρύνει να γυρίσει πίσω στο μάθημά της. «Σας παρακαλώ, δεν νιώθω καλά, θέλω να τηλεφωνήσω στους γονείς μου!». Η Μαρία γενικά χαίρει άκρας υγείας, είναι καλή μαθήτρια και έχει πολλούς φίλους. Ωστόσο τη στιγμή εκείνη στο βλέμμα της ήταν έκδηλος ο πανικός: «Μόλις μπαίνω στην τάξη αρχίζω να νιώθω φόβο ότι κάτι τρομακτικό θα συμβεί εάν δεν φύγω από εκεί. Παραλύω ολόκληρη, είναι το χειρότερο συναίσθημα στον κόσμο…». Η καθημερινή ετοιμασία για το σχολείο γίνεται μαρτύριο: Εκρήξεις θυμού, κλάματα, κλείδωμα στο δωμάτιο, άρνηση να ντυθεί, πανικός, απελπισία.

Πολλά παιδιά διατείνονται ότι απεχθάνονται το σχολείο, στη Μαρία ωστόσο συμβαίνει κάτι διαφορετικό αλλά πολύ συνηθισμένο στην παιδική και εφηβική ηλικία: Είναι μια συμπεριφορά που ονομάζεται Σχολική Άρνηση και εμφανίζεται σε ένα 8 με 10% των μαθητών παγκοσμίως κατά τη σχολική τους φοίτηση, ποσοστό που μπορεί να φτάσει το 28% εάν συμπεριλάβουμε και τα μεμονωμένα επεισόδια που αποσοβούνται σε μικρό χρονικό διάστημα. Η Σχολική Άρνηση είναι σύμπτωμα έντονου άγχους του παιδιού στην προοπτική να πάει σχολείο, με στοιχεία Άγχους Αποχωρισμού, Κοινωνικής Φοβίας και Άγχους Επίδοσης, και εμφανίζεται κυρίως στα πρωτότοκα παιδιά, τα μοναχοπαίδια και τα τελευταία σε ηλικιακή σειρά παιδιά. Πολλές φορές τα παιδιά παραπονιούνται για σωματικά συμπτώματα όπως ναυτία, διάρροια ή κεφαλαλγία, κάποια άλλα εμφανίζουν συναισθηματικά ξεσπάσματα πριν το σχολείο και άλλα πηγαίνουν μεν στο σχολείο, αλλά καταλήγουν να περιφέρονται μόνα έξω από την τάξη υποτονικά και παραιτημένα. Συχνά εκδηλώνεται μετά από περιόδους διακοπών (Καλοκαίρι, Χριστούγεννα, Πάσχα) ή αμέσως μετά το Σαββατοκύριακο.

Σε πολλές περιπτώσεις δεν είναι ξεκάθαρο το εκλυτικό συμβάν που πυροδοτεί τη Σχολική Άρνηση, οι λόγοι μπορεί να εμπλέκουν ψυχολογικούς, αναπτυξιακούς και περιβαλλοντικούς παράγοντες. Στους περιβαλλοντικούς παράγοντες συγκαταλέγονται μια κρίση ή μια μεταβατική περίοδος, όπως π.χ. μια μετακόμιση, ένα διαζύγιο, ασθένεια ή θάνατος στην οικογένεια, σχολικός εκφοβισμός. Σε μεγάλο αριθμό παιδιών τα συμπτώματα ξεκινούν από την ηλικία των 9-10 ετών, όταν αναπτυξιακά βρίσκονται στη φάση όπου ανακαλύπτουν ότι οι γονείς τους έχουν ξεχωριστές ταυτότητες και ότι όντες θνητοί είναι πιθανό να τους συμβεί κάτι κακό. Η ηλικία αυτή είναι επίσης μεταβατική γιατί το παιδί βρίσκεται στην προεφηβική φάση ενώ ταυτόχρονα οι σχολικές και κοινωνικές απαιτήσεις είναι τεράστιες. Τέλος, ως προς τους ψυχολογικούς παράγοντες, τα περισσότερα παιδιά με σχολική φοβία κάθε άλλο παρά άτολμα και εύθραυστα είναι, στην πλειονότητά τους βιώνουν θετικά τη σχολική εμπειρία και είναι δημοφιλή. Είναι μάλλον μια λανθάνουσα μορφή αγχώδους διαταραχής, που μπορεί να συνυπάρχει με κατάθλιψη, ειδικές φοβίες, ψυχαναγκαστικές συμπεριφορές, διαταραχές διατροφής και χρήση ουσιών και η οποία συνοδεύεται από ένα γονεϊκό στυλ διαπαιδαγώγησης που χαρακτηρίζεται από πίεση, άγχος και φόβο. Αξίζει να σημειωθεί ότι εάν δεν αντιμετωπιστεί έγκαιρά, η Σχολική Άρνηση θα εξακολουθήσει να εμφανίζεται με διαφορετικές μορφές στην ενήλικη ζωή του ατόμου.

Η Σχολική Άρνηση είναι μια κατάσταση που δεν θα πρέπει να την υποτιμήσουμε, αντιθέτως χρήζει άμεσης παρέμβασης από ειδικό. Μάλιστα, όσο μεγαλύτερο διάστημα απέχει ένα παιδί από το σχολείο, τόσο πιο δύσκολη και η επάνοδός του σε αυτό. Ο θεραπευτικός σχεδιασμός περιλαμβάνει ψυχοεκπαιδευτικές συνεδρίες με τον μαθητή για τη διαχείριση των συμπτωμάτων του στρες, αλλά και με ολόκληρο το σύστημα της οικογένειας για την εγκαθίδρυση λειτουργικών καθημερινών συνηθειών (φαγητό, ύπνος, ελεύθερος χρόνος, καθήκοντα), αύξηση κινήτρων και ενισχυτών για την παρότρυνση του παιδιού να πάει σχολείο και μείωση ευχαριστισιακών εμπειριών κατά την παραμονή του στο σπίτι (π.χ. κλειστή τηλεόραση/απαγόρευση χρήσης tablet). Σε εξαιρετικές περιπτώσεις, εάν τα συμπτώματα του παιδιού επιμένουν εντόνως, μπορεί να χορηγηθεί φαρμακευτική αγωγή.

Το σχολείο επίσης με τη στάση του διαδραματίζει σημαίνοντα ρόλο στην εξάλειψη των περιστατικών Σχολικής Άρνησης. Είναι επιβεβλημένη η στενή συνεργασία σχολείου-οικογένειας, καθώς οι εκπαιδευτικοί θα πρέπει με υπομονή και σταθερότητα να αυξάνουν το χρόνο παραμονής του παιδιού στο σχολείο, από μόλις 10 λεπτά στην αρχή έως το πέρας της σχολικής ημέρας στην πορεία της θεραπείας. Φυσικά, θα πρέπει να εξετάζονται και τυχόν περιστατικά σχολικού εκφοβισμού, τα οποία οδηγούν και αυτά με τη σειρά τους σε Σχολική Άρνηση. Καλό επίσης είναι να μην απομακρύνονται οι μαθητές από το σχολείο, εκτός εξαιρετικών περιπτώσεων, παραμένοντας σε κάποιο χώρο εσωτερικά του σχολείου όπου θα απασχολούνται με κάποιες άλλες δραστηριότητες, έως ότου νιώσουν καλύτερα.

Η Σχολική Άρνηση είναι ουσιαστικά μια κραυγή αγωνίας από το παιδί, ζητώντας ένα λιγότερο χαοτικό περιβάλλον, με όρια, ξεκάθαρους ρόλους στην οικογένεια, με επιβράβευση, ενδιαφέροντα ερεθίσματα, περισσότερες πρωτοβουλίες και λογικές προσδοκίες και απαιτήσεις από την πλευρά του σχολείου και της οικογένειάς του. Συμπερασματικά, έχει βρεθεί ότι όταν η οικογένεια, το σχολείο και οι ειδικοί επιτυγχάνουν μια στενή και εποικοδομητική συνεργασία δομώντας ένα περιβάλλον με συνοχή και σταθερότητα για το παιδί, η Σχολική Άρνηση μπορεί να αντιμετωπιστεί αποτελεσματικά.

Σχόλια